جمعه 4 خرداد 1397   14:27:26
دانشکده بهداشت
.
تعداد بازديد اين صفحه: 70

دیدگاهها

1397/2/23 يكشنبه
دکترمحمدهادی دهقانی- به بهانه برگزاری دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار سلامت

دیدگاه

A global status of the burden of disease contributed to environment and SDGs

وضعیت جهانی بار بیماریهای منتسب به محیط زیست و اهداف توسعه پایدار

(به بهانه برگزاری دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار سلامت - 25اردیبهشت 1397)

نویسنده : دکترمحمدهادی دهقانی

استاد  و مدیر گروه  - مهندسی بهداشت محیط – دانشکده بهداشت – دانشگاه علوم پزشکی تهران

 

 

 بی تردید جهان امروز از معضلات گوناگون بهداشتی، زیست محیطی، اجتماعی واقتصادی عمده ای رنج می برد. اگرچه در دهه های اخیر به موازات توسعه علم و فن آوری، دستاوردهای قابل توجهی درقلمروی سلامت وبهداشت محیط در ایران وجهان حاصل گردیده اما در این میان، موضوع سلامت وبهداشت محیط وهمچنین خسارات جدی ناشی از آلاینده ها، انسان و محیط زیست را دچار چالش جدی نموده و خسارات غیرقابل جبرانی را ببار آورده است. از طرفی درجهان امروزبیماری های غیرواگیرمرتبط با محیط همچون بیماری های قلبی، سرطان، سکته، دیابت وبیماری های مزمن تنفسی، درکشورهای با درآمد کم و متوسط اهمیت چشمگیری داشته است. علت بسیاری از بیماری های غیرواگیرکه بدانها اشاره شد، بعلت حضور آلاینده های محیطی ازجمله آلا ینده های هوا، سموم شیمیائی وکاهش فعالیت های بدنی و فیزیکی است. مهمتراینکه ابتلا به بیماری های غیرواگیرفعالیت های اقتصادی جامعه را هدف گرفته و بتدریج باعث فقر و تنگدستی جامعه می گردد. ملک ‌زاده معاون محترم تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در هفتمین کنگره بین‌المللی تازه‌ترین دستاوردهای پژوهشی در دانش پزشکی مولکولی، سلولی و بالینی (همایش استاد یلدا) در مهر ماه 95 (2016) ، کاهش مرگ‌ومیر مادران و کودکان زیر 5 سال و همچنین افراد زیر 70 سال را ازجمله مهم‌ترین اهداف سلامت در برنامه توسعه پایدار تا سال 2030 عنوان کرد. وی گسترش بیماری‌های مزمن غیر واگیر،‌ میزان مصرف سیگار و مواد مخدر و خطر گسترش ایدز را از مهم‌ترین چالش‌های سلامت در کشور دانست. وی از افزایش 44 درصدی مشکلات قلبی، 87 درصدی دیابت، 46 درصدی حوادث و 58 درصدی افسردگی در ایران طی سال‌های 1990 تا 2010 خبر داد.  وی تصریح کرد 25 درصد کل مرگ‌های سال 94 مربوط به افراد زیر 50 سال بوده و سیگار، فعالیت فیزیکی بسیار پایین، آلودگی هوا، عوامل شغلی و فقر آهن نیز ازجمله مهم‌ترین ریز فاکتورهای بروز بیماری‌های غیر واگیر است.

برخی چالش های موجود درحوزه محیط زیست

دراین راستا، جهت گیری در خصوص چالش ها و معضلاتی که درگفتمان محیط زیست ، همگام با اهداف توسعه پایدار،کانون توجه متخصصان و صاحبان اندیشه این حوزه ها قرارگرفته عبارتند از:

v      افزایش جمعیت و توسعه شهرنشینی و متعاقب آن حاشیه نشینی در کلان شهرها،

v      پیشرفت و توسعه فن آوری و در برخی موارد عدم تناسب و سازگاری فن آوری با محیط،

v      تغییر و تحول در سبک زندگی جامعه بشری و فعالیت های فیزیکی ونیز الگوهای نامناسب اقتصادی تولید و مصرف،

v      بهره برداری بی رویه و غیر اصولی از منابع طبیعی همچون انرژی و دخل و تصرف در محیط،

v      نحوه مدیریت نابسامان منابع آبی و نیز خشکسالی،

v      آلودگی هوا بویژه درکلان شهرها و شهرهای صنعتی،

v      آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی

v      آلودگی، تخریب و فرسایش خاک،

v      تغییرات آب و هوائی (اقلیم)

v      گرمایش زمین و تخریب لایه ازن،

v      باران های اسیدی،

v      ورود فاضلاب و پساب های صنعتی و دفع سموم بهداشتی و آفات کشاورزی به محیط،

v      تخریب جنگل و مراتع و بیابان زائی،

v      چرخه ناقص مدیریت دفع پسماندهای جامد خطرناک به محیط،

v      بلاهای طبیعی و منازعات جهانی مانند سیل – زلزله- جنگ و تروریسم،

v      آسیب به تنوع زیستی

v      وسایر موارد

برخی چالش های موجود درحوزه سلامت و بهداشت عمومی:

Ø      بهداشت و امنیت غذائی(اعم ازسوء تغذیه - گرسنگی و فقر شدید)،

Ø      بار بیماری های مرتبط با آلودگی هوا و آلودگی آب

Ø      بار بیماری ها و شیوع بیماری های بازپدید و نوپدید بویژه بیماری های غیرواگیر (ازجمله سرطان، سل، مالاریا، ایدز، ابولا، زیکا، بیماری قلبی-عروقی، چاقی، دیابت، بیماری های مزمن تنفسی ،اوتیسم ،مصرف سیگار و الکل  و موادمخدر، 

Ø      استفاده روزافزون ازمواد داروئی وآنتی بیوتیک ها ونیزمقاومت ضد میکروبی

Ø      شیوع عفونت های بیمارستانی

Ø      سلامت زنان ومرگ و میر کودکان  بویژه کودکان زیرپنج سال و همچنین افراد کمتراز 70 سال

Ø      تصادفات وعوامل شغلی

Ø      فعالیت فیزیکی کم و نیزافسردگی

Ø      اثرات بهداشتی پرتوهای یونیزاسیون و فرابنفش

Ø      واگرائی اخلاق و عدالت قابل اطمینان و موثربرای عموم، دربرخی حوزه های نظام سلامت و محیط زیست

Ø      و سایر موارد

در اهمیت موضوع سلامت، محیط زیست و توسعه پایدار همین بس که براساس گزارش اهداف توسعه هزاره ، گزارش توسعه پایدار  و همچنین گزارش سازمان جهانی بهداشت :

·         پیش بینی می شود جمعیت دنیا از 6/9 بیلیون نفر درسال 2010 به 8/3 بیلیون نفر درسال 2030 افزایش وبه 9/1 بیلیون نفرتاسال 2050 برسد.

·         حدود 30 % مواد غذائی تولیدشده در جهان سالانه به هدر می رود (یعنی حدود1/3 بیلیون تن ) . تا سال 2030 حدود 50% جیره غذائی کاهش یافته وتا سال 2050 این رقم به 70% خواهد رسید.

·         افزایش قیمت کالاها، موادغذائی وانرژی، افزایش بیکاری و رکود اقتصادی، تغییرات آب و هوائی، بلایای طبیعی، نابسامانی ها ومنازعات سیاسی، امنیت غذائی بسیاری ازکشورها را به مخاطره انداخته است. لذا براساس مطالعات انجام شده :

الف : درسال 2015حدود 825 میلیون نفر در فقر شدید و حدود 800 میلیون نفر در گرسنگی به سر می برند.

ب : گران شدن مواد غذائی حدود 110 میلیون نفررادچار فقر نموده بطوری که 44 میلیون نفر دچار سو تغذیه شده و 925 میلیون نفر ازگرسنگی رنج می برند چون توان پرداخت هزینه غذا را ندارند.

ج : درجنوب آسیا با بیشترین میزان گرسنگی یعنی حدود 281 میلیون نفر دچار سو تغذیه اند و درغرب آسیا بین سال های 2014-2016 شیوع سو تغذیه بدلایلی نظیر جنگ و منازعات و رشد سریع تعداد پناهندگان حدود 32 % افزایش یافته است.

·         حدود 160 میلیون کودک زیر 5 سال با توجه به نوع تغذیه و سوتغذیه از نظر قد وضعیت مناسبی ندارند و کوتاه قد هستند. همچنین بیش از 90 میلیون کودک زیر5 سال ( یک کودک از هر 7 کودک درجهان) کم وزن باقی مانده اند که این امرمنجربه شیوع عفونت و مرگ آنها گردیده است. جنوب آسیا در سال 2015 دارای بالاترین شیوع کم وزنی با حدود 1 کودک از 3 کودک مبتلا می باشد.

·         مالاریا ، HIV و توبرکولوزیس به عنوان چالش اصلی سلامت عمومی درجهان مطرح هستند. بطوری که مالاریا با تخمینی حدود 214 میلیون مورد و 472000 مرگ در سطح جهان مطرح می شود.همچنین 3/3 میلیارد نفر در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارند. ازطرفی درسال 2015 حدود 2/1  میلیون نفردرجهان جدیدا به  HIV مبتلا شدند. همچنین در سال 2014 حدود 9/6 میلیون مورد توبرکولوزیس درجهان گزارش شده است.

·         کمبود آب بیش از 40 درصد جمعیت جهان را تحت تاثیر قرار داده و احتمال میرود این روند افزایش یابد.

·         حدود 260 میلیون نفردرجهان به شیستوزومیازیس مبتلا هستند.

·         بیش از 50 کشور جهان تاکنون بیماری وبا را به سازمان جهانی بهداشت گزارش نموده اند.

·         حدود 24میلیون نفر هنوز تاسیسات غیر بهداشتی فاضلاب استفاده می کنند.

·         درکشورهای درحال توسعه بیش از 80 % فاضلاب به رودخانه ها – دریاچه ها و مناطق ساحلی تخلیه می گردد.

·         حدود 58 % باربیماریها ویا 842000 مرگ در طول سال به دلیل منابع ناسالم آب و عدم بهسازی و بهداشت نامناسب رخ داده که 361000 مرگ مربوط به کودکان زیر5 سال بویژه در کشورهای درحال توسعه می باشد.

·         حدود 780 میلیون نفر در دنیا دسترسی کافی به آب سالم ندارند.

·         حدود 4 /3 میلیون نفر هرساله در اثر بیماری های مرتبط با آب جان خود را از دست می دهند.

·         حدود 400میلیون کودک در کشورهای در حال توسعه به آب سالم دسترسی ندارند (از هر 5 کودک 1 نفر).

·         حدود4 /1 میلیون کودک هرساله به علت عدم دسترسی به آب آشامیدنی و عدم امکانات بهداشتی کافی می میرند(هر20 ثانیه یک کودک دراثر بیماری های مرتبط با آب جان خودراازدست می دهد).

·         اسهال دومین دلیل مرگ و میر کودکان در جهان بویژه در آفریقا می باشد. بعلت کیفیت ناسالم منابع آب بیش از 50 درصد کشورهای جهان هنوز درگیر بیماری اسهال هستند. بیماری اسهال به تنهائی حدود 3/6 % کل بیماری های جهان را شامل می شود و سالانه منجربه مرگ 1/5 میلیون نفر می گردد.

·         همچنان بین خانواده های پردرامد و فقیر وبین شهرنشینان و روستانشینان شکاف عمیقی وجوددارد بطوری که میزان مرگ و میر کودکان زیر5 سال درخانوارهای فقیرحدود 2 برابربیشتر از خانوارهای پردرامد است. درمناطق روستائی تنها 56 % ازتولدها با حضورکادر متخصص سلامت انجام گرفته در صورتی که در مناطق شهری این نسبت 87 % است. حدود 16 درصد از روستائیان و درمقایسه حدود 4 درصد ازجمعیت شهری ازمنابع آب آشامیدنی سالم بی بهره اند. حدود 50 درصد از روستائیان و درمقایسه حدود 18 درصد ازجمعیت شهری فاقدتاسیسات بهداشتی فاضلاب هستند.

·         نسبت مرگ و میر مادران درکشورهای در حال توسعه 14 مرتبه بیشتراز کشورهای توسعه یافته است.

·         سالیانه حدود 3/3 میلیون مرگ درجهان دراثرآلودگی هوادرمحیط های بازوهمچنین 3/5 میلیون نفر به علت دود سیگاروسایرسوخت های زغالی در محیط های بسته جان خودراازدست می دهند.

·         عفونت های تنفسی ازجمله پنومونی، برونشیت و برونشیولیت درسال 2013 باعث مرگ 935000نفر شده است. این عفونتها عامل اصلی مرگ و میر حدود 18 % کودکان زیر 5 سال شده است.

·         تنفس هوای آلوده به سوخت های داخل ساختمان همرا با استنشاق هوای آزاد عامل اصلی مرگ بین 35 % تا بیش از 50 % کودکان زیر5 سال در کشورهای بادرآمد کم و متوسط آنهم بعلت عفونت تحتانی سیستم تنفسی ارزیابی شده است.  

·         4/3 میلیون نفربه علت تماس با سوخت های جامد داخل ساختمان ازجمله منازل بیمار شده و جان خودراازدست داده اند. دربین این مرگ و میرها 12% بعلت پنومونی ، 34% بعلت سکته ، 26% بعلت بیماری قلبی ، 22% بعلت بیماری های انسداد ریوی و6% بعلت سرطان ریه بوده است. 

·         حدود 23 % کل بار جهانی بیماری ها مرتبط با افراد بالای 60 سال می باشد. این باربیماری بصورت 30/3 % بیماری های قلبی عروقی ، 15/1% سرطان ، 9/5 % بیماری های مزمن دستگاه تنفسی ، 7/5 % بیماری های اسکلتی عضلانی و 6/6 % بیماری های مغز و اعصاب مشاهده گردیده است.

·         حدود 19% سرطانها منتسب به فاکتورهای محیطی اند.دراین بین، تماس های شغلی به سرطانزاها بین 2 % - 8 % تمام سرطانها را شامل می شود. درسال 2012 سرطان ریه باعث مرگ 1/6 میلیون نفر شده است. بیش از 20 عامل محیطی و شغلی از جمله سرطانزا های ریه هستند. درسال 2012 بیش از 700هزار مرگ دراثرسرطان کولون و رکتوم رخ داده است بطوری که10%-27% تمامی سرطان های کولون و رکتوم منتسب به فعالیت های فیریکی پایین می باشد. درسال 2012 سرطان سینه عامل مرگ نیمی اززنان بوده است.

·         انتشار جهانی دی اکسید کربن از سال 1990 تاکنون به بیش از 50 درصد افزایش یافته که این امر منجربه تغییرات شدید آب و هوائی گردیده است.

·         منازعات جهانی درحال حاضر به عنوان بزرگ ترین تهدید کننده برای توسعه انسانی می باشد. درطول سال 2014 روزانه بطور متوسط حدود 42000 نفرآواره شدند که این آوارگی درعراق، سوریه، پاکستان، سودان، کنگو، نیجریه ونیزاوکراین بسیار چشمگیربوده است. همچنین درپایان سال 2014 حدود 60 میلیون نفر به دلیل منازعات آواره شده اند که بالاترین رقم پس از جنگ جهانی دوم است. دراین راستا نیمی از جمعیت پناهندگان تحت نظارت کمیساریای عالی پناهندگان درسال 2014 درسطح جهان را کودکان تشکیل می دهند.

·         حدود 1/3میلیون مرگ سالیانه درجهان بعلت حوادث جاده ای و ترافیک اتفاق می افتد.

·         عدم فعالیت های فیزیکی عامل مرگ 3/2 میلیون نفردرسال است.

·         سالیانه درجهان خشونت بویژه دراثر مصرف الکل باعث مرگ 1/6 میلیون نفر گردیده است.

·         در بلایای طبیعی  بین سال های 2013-2000 بطورمتوسط 83000 نفرجان خودراازدست داده و211 میلیون نفر تحت تاثیر بلایا قرار گرفتند.

·         حدود 15% افراد60 سال و بالاتراز آن، از اختلالات عصبی و رفتاری رنج می برند همچنین حدود 3% افراد درجهان دراثر اختلالات روانی، رفتاری و عصبی می میرند.

ج : اهداف توسعه پایدار

ریشه ورود به گفتمان درحوزه توسعه پایدار ناشی از بروز معضلات جهانی درابعاد انسانی و زیست محیطی می باشد. انسان به عنوان اشرف مخلوقات وعامل توسعه و نیز تغییر و تحول در طبیعت می باشد به بیانی دیگر، انسان محور توسعه پایدار تلقی می گردد لذا حفاظت از سلامت انسان و محیط، راهبردی برای زندگی پایدار خواهد بود. هدف ازتوسعه پایدار، ایجاد یک رابطه منطقی و صلح آمیز بین انسان، محیط زیست و پیشرفت های اجتماعی و اقتصادی است. لذا جامعه سالم برای توسعه اقتصادی مهم و کلیدی است. ازاینرو، جهت تحقق وتامین سلامت ورفاه عمومی، ریشه کنی فقر و پیشرفت های اجتماعی و اقتصادی و حل تهدیدات زیست محیطی جهانی و در یک کلام پایداری زیست محیطی، برای نسل کنونی و نسل آتی ، با آگاه سازی و نیز جلب مشارکت سازمان های مختلف منطقه ای و جهانی ومهمترازهمه نظارت بر آرمان های توسعه پایدارمیسر خواهد بود.

براین اساس، جهت پایدارنمودن جهان و مهمتر از همه پایداری زیست محیطی و سلامت ، سازماندهی و مدیریت توسط دولتها، دانشگاه ها، سایرموسسات علمی و تجاری و همچنین جامعه مدنی بخوبی خواهد توانست به بسیاری از مشکلات و بحران های موجود جهانی و منطقه ای خاتمه دهد. بدیهی است جمهوری اسلامی ایران نقش پررنگ و تعیین کننده ای دربحث مذاکرات درقلمروی توسعه پایدار و دستورکار2030 ایفا نموده لذا دراین راستا، سیاست های کلان نظام در این قلمرومی تواند ظرفیت های لازم را در اجرائی شدن آرمان های توسعه پایدار در کشور وبویژه منطقه مهیا سازد. اگرچه در کشور به دلیل بهره برداری های بی رویه ازمنابع طبیعی و عدم رعایت مسائل زیست محیطی مشکلاتی عمده ای پدید آمده و مردم و مسئولین را دچارچالش جدی نموده و ازهمه مهمتراینکه هزینه های گزافی را نیز بردوش دولت نهاده است.

 

 

 

 



  نام نظر    
   
  پست الكترونيك  
   
  وب سایت  
   
 
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید

 
   
     
 
امتیاز دهی
 
 

نظرات
نام نظر    
 
پست الكترونيك    
 
وب سایت  
 
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید

 
 
نسخه قابل چاپ
خانه | بازگشت |
Guest (bguest)


مجری سایت : شرکت سیگما