جمعه 28 شهريور 1399   15:37:19
انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی
تاریخچه:


مقدمه :

  آموزش علمی انگل شناسی پزشکی در ایران در سال 1317 بوسیله یک پزشک در دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران شروع شد. در آن زمان بیماریهای انگلی در اکثر مناطق کشور شایع بود ، در سال حدود 40 % جمعیت ایران به مالاریا متبلا میشدند و عده نسبتا" زیادی بر اثر این بیماری می مردند. انگلهای روده ای بشدت شیوع داشت . مبتلایان به بیلارزیوز در خوزستان و پیوک در مناطق جنوبی کشور زیاد بودند. بر اثر فعالیت های آموزشی ، پ‍ژوهشی وخدماتی عده زیادی از اساتید و محققین رشته های انگل شناسی وحشره شناسی پزشکی و مسئولین اجرائی سازمانهای بهداشتی و درمانی و بموازات ارتقاء سطح بهداشت و توسعه امکانات ضروری زندگی مانند آب لوله کشی برق و جاده میزان شیوع بیماریهای انگلی کاهش یافته است بطور مثال میزان بروز مالاریا از 40 % به حدود 5/0 در هزار رسیده است .

  بیلارزیوزو پیوک تقریبا" ریشه کن شده اند و موارد عفونت های انگلی رودهای مانند اسکاریس و آمیب اسهال خونی در اکثر مناطق کمتر مشاهده می شوند . با وجود پیشرفت های قابل ملاحظه ای که از نظر کمی وکیفی در آموزش انگل شناسی و مبارزه با بیماریهای انگلی در طی شش دهه اخیر حاصل شده است اهمیت رشته انگل شناسی پزشکی نه تنها در ایران بلکه در دنیا و بخصوص در کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه در ابعاد دیگری بیشتر شده است . مسائل و مشکلات فنی ، اجرائی ، اجتماعی - اقتصادی و سیاسی از قبیل پیدایش سویه های مقاوم انگلهابه داروهای ضد انگلی موجود و بند پائیان ناقل به حشره کشها ، هزینه سنگین و غیر قابل تحمل تجهیزات ، دارو و مواد لازم برای مبارزه با بیماریهای انگلی برای کشورهائی که در گیر با این بیماریها هستند ، عدم اطلاع بعضی از ساکنین مناطق بومی ، پراکنده شدن آوارگان و مهاجرین کشورهائی که کشمکشهای داخلی و یا منطقه ای دارند ، پیدایش بیماریهای نوپدید و باز پدید انگلی ، افزایش و در مواردی همه گیری بعضی از بیماریها مانند سالک و کالا آزار و فاسیولیازیس و بالا بودن میزان بعضی از عفونت های انگلی مانند زیاردیوز وتوکسوپلاسموز ایجاب می کند آموزش انگل شناسی ، حشره شناسی و قارچ شناسی پزشکی در برنامه های آموزشی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی کشور های در گیر با این مسائل بیشتر مورد توجه باشد.

  بر اساس آمار دبیرخانه شورای آموزش علوم پایه پزشکی ، بهداشت وتخصصی تعداد اعضاء هیئت علمی رشته های انگل شناسی ، حشره شناسی و قارچ شناسی پزشکی در سراسر کشور در سال تحصیلی 79 - 1378 بشرح زیر بوده است .

   

  مرتبه علمی

  انگل شناسی

  حشره شناسی

  قارچ شناسی

  جمع

  مربی

  86 

          60   

       45

  191

  استادیار

  40

           5

        8

   53

  دانشیار

  11

           3

        2   

   16

  استاد

  10

           2

        1

   13

  جمع                      147                                70                       56                   273

  در این آمار تناسب و هماهنگی لازم بین تعداد اعضاء در مراتب علمی مختلف وجود ندارد. در بعضی ار دانشکده ها و حتی دانشگاههای علوم پزشکی یک یا چند نفر مربی تدریس دروس نظری وعملی انگل شناسی ،حشره شناسی و قارچ شناسی پزشکی را بعهده دارند.

  این آمار لزوم توسعه در آموزش متخصصین در رشته های انگل شناسی ، حشره شناسی و قارچ شناسی پزشکی را در دوره های دکتری تخصصی (PH_D) و دستیاری در دانشگاهای علوم پزشکی که شرایط لازم برای آموزش این دوره های عالی دارند نشان میدهد.

 

  

    تاریخچه گروه انگل شناسی وقارچ شناسی پزشکی دانشکده بهداشت وانستیتو تحقیقات بهداشتی

  

  آموزش پزشکی جدید در ایران با گشایش مدرسه دارالفنون درسال 1270 خورشیدی توسط میرزا تقی خان امیر کبیر آغاز گردید. در سال 1297 رشته پزشکی از مدرسه دارالفنون جدا شدو بصورت مدرسه مستقلی درآمد و در سال 1313 به هنگام تاسیس دانشگاه تهران باعنوان دانشکده پزشکی به این مرکز علمی پیوست .

  آزمایشگاه انگل شناسی دانشکده پزشکی در سال 1317 تحت نظر آقای دکتر اسداله شیبانی دایر شد پس از ایشان آقای دکتر دلپی مدیر بنگاه سرم سازی رازی حصارک بمدت 6 ماه مأمور تدریس و انجام کارهای عملی انگل شناسی دانشکده پزشکی شد پس از ایشان آقای دکتر ناصر انصاری ریاست آزمایشگاه و استادی کرسی انگل شناسی دانشکده پزشکی را بعهده گرفت. در سال 1319باتأسیس " کرسی انگل شناسی وبخش تجسس "فعالیت های آزمایشگاه انگل شناسی شامل دو قسمت : کارهای عملی آموزشی و تجسس در زمینه بیماریهای انگلی و اپیدمیولوژی آنها شروع شد.

 

 اسامی و سمت اعضاء هیئت علمی آزمایشگاه انگل شناسی در زمان آقای دکتر انصاری :

  دکتر ناصر انصاری استاد کرسی و رئیس بخش تجسسی

  دکترشمس الدین مفیدی دانشیار کرسی انگل شناسی

  دکتر حمید محسنی رئیس بخش وابسته - متصدی کارهای عملی

  دکتر احمد مثقالی رئیس بخش وابسته - متصدی کارهای عملی

  دکتر حسین بیژن رئیس درمانگاه باحق آموزشی قسمت عملی

  دکتر محمد علی فقیه رئیس درمانگاه بخش تجسسی

  دکتر احمد حاجیان دستیار کارهای تجسسی

  دکتر هوشنگ یاسمی دستیار کارهای تجسسی

  دکتر بیژن جانبخش دستیار پرورش حشرات وکارهای عملی

  دکتر عظیم اسکوئیان دستیار قسمت تجسسی

  بر اساس مقاوله نامه ای که باوزارت بهداری منعقد گردیده بود در جلسه 14/3/1331 شورای دانشگاه ، تاسیس انستیتو مالاریالوژی وابسته به کرسی انگل شناسی وبخش تجسس دانشکده پزشکی بتصویب رسید و بنام انستیتو پارازیتولوژی ومالاریولوژی در سال 1335 و با ادغام کرسی بهداشت گرمسیری دانشکده پزشکی باین موسسه درسال 1342 تحت نام انستیتو انگل شناسی و بهداشت گرمسیری ودر سال 1344 بنام انستیتو تحقیقات بهداشتی بفعالیت های آموزشی وپژوهشی خود در دانشکده پزشکی ادامه میداد. با فعالیت های آموزشی ، و پژوهشی و خدماتی اعضاء هیئت علمی و کارکنان انستیتو تحقیقات بهداشتی و با مدیریت و هدایت علمی و دلسوزانه جناب آقای دکتر شمس الدین مفیدی ریاست محترم انستیتو این موسسه استحقاق لازم برای توسعه بصورت یک دانشکده را پیدا کرد. در سال 1345 در یکصدو پانزدهمین جلسه شورای مرکزی دانشگاههای ایران اساسنامه دانشکده بهداشت بتصویب رسید .

  در این زمان دکتر ناصر انصاری بعنوان رئیس قسمت بیماریهای انگلی سازمان بهداشت جهانی در ژنو مشغول بودودکتر شمس الدین مفیدی ریاست دانشکده بهداشت وانستیتو تحقیقات بهداشتی را بعهده داشت.

  اسامی عده ای از اعضاء هیئت علمی و پژوهشی دانشکده بهداشت وانستیتو تحقیقات بهداشتی در سال های تحصیلی 48-1346 ، که تخصص اولیه آنان در زمنیه های انگل شناسی ، حشره شناسی و قارچ شناسی پزشکی بود و اغلب در این رشته ها فعالیت آموزشی و تحقیقاتی داشتند :

  الف - اعضاء هیئت علمی

  1- دکتر شمس الدین مفیدی استاد اکولوژی انسانی و رئیس دانشکده

  2- دکتر محمد علی فقیه استاد اپیدمیولوژی ومعاون دانشکده

  3- دکتر احمدمثقالی استاد ومدیر گروه بهداشت محیط ( حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین بخش اصلی گروه بود)

  4- دکتر حمید محسنین استاد و مدیرگروه اکولوژی ، اپیدمیولوژی و پاتوبیولوژی ( انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی بخشهای اصلی گروه بودند)

  5- دکتر احمد حاجیان استاد پزشکی پیشگیری وبالینی ومشاور سازمان بهداشت جهانی درمانیل( متخصص تک یاخته شناسی پزشکی)

  6- دکتر حسین بیژن استاد انگل شناسی پزشکی (کرم شناسی و بیماریهای کرمی)

  7- دکتر بیژن جانبخش دانشیار حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  8- دکتر فریدون ارفع دانشیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  9- دکتر ابوالحسن ندیم دانشیار اپیدمیولوژی ( بیماریهای انگلی)

  10- دکترفریدون امینی دانشیار پزشکی پیشگیری و بالینی ( بیماریهای انگلی تک یاخته ای)

  11- دکتر منصور معتبر دانشیار بهداشت محیط (بخش حشره شناسی و مبارزه با ناقلین )

  12- دکتر جابر جابر انصاری دانشیار و رئیس بخش وابسته قارچ شناسی و بیماریهای پوست

  13- دکتر باقر قائمیان دانشیار مدیریت بیمارستانها ( مدرس حشره شناسی پزشکی)

  14- دکتر عباس صنعتی دانشیار انگل شناسی پزشکی ( تک یاخته شناسی )

  15- دکتر منوچهر عسکری دانشیار قارچ شناسی پزشکی

  16- دکتر غلامحسین صهبا دانشیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  17- دکتر اسمعیل قدیریان دانشیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  18- دکتر عبدالحسین نویدحمیدی دانشیار انگل شناسی پزشکی

  19- دکتر روزماری عباسیان دانشیار حشره شناسی پزشکی

  20- دکتر عزت الدین جوادیان دانشیار حشره شناسی پزشکی ومبارزه با ناقلین

  21- دکترعبدالوهاب منوچهری دانشیار حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  22- دکتر مسعود امامی استادیار قارچ شناسی پزشکی

  23- دکتر غلامحسین ادریسیان استادیار انگل شناسی پزشکی ( تک یاخته شناس)

  24- دکتر حسین صباغیان استادیار انگل شناسی پزشکی( کرم شناسی)

  25- دکتر فاطمه شیبان استادیار انگل شناسی پزشکی ( تک یاخته شناسی)

  26- دکتر احمد سراچه اورنگ استادیار قارچ شناسی پزشکی

  27- دکتر هوشنگ ساغری استادیار اپیدمیولوژی بالینی

  28- دکتر ایرج فرهمندیان استادیار انگل شناسی پزشکی( کرم شناسی)

  

  ب- اعضاء پژوهشی و فنی

  1- دکتر عبدالکریم سهرابی دستیار پزشکی پیشگیری بالینی

  2- دکتر احمد صدیقیان دستیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  3- دکتر محمدولی صادقی دستیار انگل شناسی پزشکی

  4- دکتر منصورعلیلو دستیار قارچ شناسی پزشکی

  5- دکتر بیژن فلاتی دستیار قارچ شناسی پزشکی

  6- دکتر زهرا شیبان دستیار قارچ شناسی پزشکی

  7- دکتر جعفر مسعود بیولوژی محیط ( حلزون شناسی)

  8- دکتر عاطفه اردلان دستیار حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  9- دکتر ماهرخ طاهباز بیماریهای بومی

  10- دکتر عبالرحمن فرهنگ آزاد بیولوژی محیط ( جونده شناسی)

  11- آقای یوگینی شاهگوریان حشره شناسی عمومی و پزشکی

  12- مهندس نصرت اله عشقی حشره شناسی پزشکی

  13- مهندس محمد علی رشتی حشره شناسی پزشکی ومبارزه با ناقلین

  14- مهندس بهزاد صمیمی بهسازی محیط

  15- مهندس منصور غیاث الدین بهسازی محیط

  16- مهندس فصل اله روحانی حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  17- مهندس احمد زینی حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  18- مهندس جمشید گلستانی حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  19- مهندس ابراهیم صائبی حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  20- خانم مهین لطفی کارشناس ارشد بیولوژی حشرات

  21- خانم شهین نوائی کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی

  22- خانم ربابه فرور کارشناس ارشد زنتیک حشرات

  23- خانم زهره سحابی کارشناس ارشد ژنتیک حشرات

  

    ج- اعضاء سایر موسسات و دانشکده های دانشگاه تهران :

  1- دکتر عزیز رفیعی استاد و مدیر گروه انگل شناسی و بیماریهای انگلی و رئیس دانشکده دامپزشکی

  2- دکتر رکن الدین سبکبار استادو مدیرگروه بیولوژی دانشکده دامپزشکی

  3- مهندس مهدی ساعی اداره مبارزه با آفات وزارت کشاورزی

 

  در سال تحصیلی 49-1348 افراد زیر به گروه پیوستند.

  1- دکتر مهدی قربانی استادیار انگل شناسی پزشکی ( از دانشکده داروسازی)

  2-دکتر سیاوش تیر گری استادیار بیولوژی محیط ( حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین

  3- دکتر مصطفی رضائیان دستیار انگل شناسی پزشکی ( تک یاخته شناسی)

  4- دکتر عباس حفیظی دستیار انگل شناسی پزشکی ( تک یاخته شناسی)

  5-دکتر ایرج موبدی دستیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  6- دکتر مصطفی سپاسی دستیار انگل شناسی پزشکی ( کرم شناسی)

  7-خانم سوفیا سجادی فوق لیسانس پاتوبیولوژی(کرم شناسی)

  8- خانم لیلا ودادی فوق لیسانس پاتوبیولوژی( کرم شناسی)

  9- خانم مینا مهدوی فوق لیسانس پاتوبیولوژی( کرم شناسی)

  10- آقای محمد رضا شیدفر کارشناس آزمایشگاه قارچ شناسی

  11- آقای پرویز شهیقی کارشناس آزمایشگاه کرم شناسی

  در سال تحصیلی 50-1349 آقای دکتر شمس الدین مفیدی معاون تحقیقاتی دانشگاه تهران شدند و بجای ایشان آقای دکتر محمد علی فقیه بسمت رئیس دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی منصوب گردیدند و آقای دکتر فریدون ارفع بسمت استاد و مدیر گروه اپیدمیولوژی و پاتوبیولوژی که شامل انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی بود ارتقاء یافتند.

  در سالهای 60-1353 آقای دکتر ابوالحسن ندیم ریاست دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی را بعهده داشتند.

  در سال تحصیلی 54-1353 بخش های انگل شناسی و قارچ شناسی تحت عنوان گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی از گروه اپیدمیولوژی و پاتوبیولوژی جدا شد و آقای دکتر حمید محسنینن از اساتید قدیمی مدیر گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی شدند.

  در سالهای تحصیلی 56-1355و 57-1356 دوره عالی بهداشت عمومی ( MPH ) بین المللی در دانشکده بهداشت برگزار گردید و گروههای انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی و بهداشت محیط (شامل حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین ) در آموزش این دوره شرکت فعال داشتند.

  اعضاء هیئت آموزشی و پژوهشی گروه انگل شناسی وقارچ شناسی پزشکی در سالهای 57-1355

 

 الف-اعضاء هیئت علمی :

  1-دکتر حمید محسنین استاد و مدیر گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی

  2- دکتر فریدون ارفع استاد کرم شناسی پزشکی

  3- دکتر غلامحسین ادریسیان استاد تک یاخته شناسی پزشکی

  4- دکتر مسعود امامی استاد قارچ شناسی پزشکی

  5- دکتر غلامحسین صهبا استاد کرم شناسی پزشکی

  6- دکتر عباس صنعتی استاد تک یاخته شناسی پزشکی

  7-دکتر منوچهر عسکری استاد قارچ شناسی پزشکی

  8-دکتر اسمعیل قدیریان استاد کرم شناسی پزشکی

  9-دکتر فاطمه شیبان دانشیار تک یاخته شناسی پزشکی

  10- دکتر احمد صدیقیان دانشیار کرم شناسی پزشکی

  11-دکتر ایرج فرهمندیان دانشیارکرم شناسی پزشکی

  12- دکتر مهدی قربانی دانشیار تک یاخته شناسی پزشکی

  13- دکتر جعفر مسعود دانشیار کرم شناسی پزشکی

  14-دکتر عبدالحسین نویدحمیدی دانشیار کرم شناسی پزشکی

  15-دکتر منصور علیلو استادیار قارچ شناسی پزشکی

  16-دکتر ایرج موبدی استادیار کرم شناسی پزشکی

 

  ب - اعضاء پژوهشی و فنی

  1- دکتر عباس حفیظی دستیار تک یاخته شناسی پزشکی

  2-دکتر مصطفی سپاسی دستیار کرم شناسی پزشکی

  3- دکتر مصطفی رضائیان دستیار تک یاخته شناسی پزشکی

  4- سوفیا سجادی پاتوبیولوژیست

  5- محمد رضا شیدفر کارشناس آزمایشگاه قارچ شناسی پزشکی

  6- پرویز شهیقی کارشناس آزمایشگاه کرم شناسی پزشکی

  7- لیلا ودادی کارشناس ارشدآزمایشگاه کرم شناسی پزشکی

  8- مینا مهدوی کارشناس ارشد آزمایشگاه کرم شناسی پزشکی

  

  ج- اعضاء پژوهشی و فنی از سایر موسسات دانشگاه تهران

  1- دکترمحمد انوار استاد و معاون دانشکده دامپزشکی

  2- دکتر غلامرضا نظری استاد دانشکده علوم پایه پزشکی

  3- دکتر امان اله شفیعی دانشیار دانشکده پزشکی

  4- دکتر گیتی ثمر استادیار دانشکده پزشکی

  

  د- همکاران آموزشی و پژوهشی از سایر موسسات

  1- دکتر محمود بهمنیار انستیتو پاستور ایران

  2- دکتر رسول پورنکی انستیتو پاستور ایران

  3- دکتر محمد دانش پژوه دانشگاه ملی ایران