درسهای مدیریت بحران از طبیعت؛ چرا باید از الگوی «مورچهها» در پدافند غیرعامل پیروی کنیم؟
دکتر عباس استاد تقیزاده، مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایا، با تأکید بر لزوم نهادینهسازی فرهنگ پیشگیری، آمادگی پیش از وقوع بحران را نه یک کار جانبی، بلکه ضرورتی برای بقا و بخشی از سبک زندگی مسئولانه دانست که میتواند تابآوری جامعه را در برابر حوادث احتمالی بهطور چشمگیری افزایش دهد.
به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر عباس استاد تقیزاده، مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایا، در گفتوگویی با روابط عمومی دانشکده بهداشت با اشاره به اهمیت آمادگی پیشینی در برابر بحرانها، بر نقش کلیدی پدافند غیرعامل در کاهش آسیبپذیری جوامع تأکید کرد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره چرایی جدی نگرفتن آمادگی برای بحرانها از سوی انسانها، با اشاره به نمونهای از رفتار جمعی مورچهها در ذخیرهسازی غذا برای روزهای سرد، اظهار داشت: «این ویدئو نمونهای ساده اما عمیق از رفتار هوشمندانه در طبیعت است. مورچهها بدون برنامهریزی پیچیده انسانی، اما بر پایه نظم زیستی و تجربه جمعی، برای شرایط سخت آماده میشوند. پیام اصلی این تصویر آن است که بحران را نباید در لحظه وقوع فهمید، بلکه باید پیش از وقوع برای آن آماده شد.»
دکتر استاد تقیزاده در ادامه و در پاسخ به این پرسش که آیا رفتار مورچهها میتواند الگویی برای جامعه انسانی باشد، تصریح کرد: «بقا تنها به تلاش فردی وابسته نیست، بلکه نیازمند هماهنگی، تقسیم کار، ذخیرهسازی و پیشبینی آینده است. در جوامع انسانی گاه تا زمانی که بحران رخ ندهد، اهمیت آمادگی درک نمیشود؛ در حالیکه آمادگی واقعی شامل پیشبینی تهدیدها، آموزش عمومی، مدیریت منابع، مقاومسازی زیرساختها و نهادینه کردن فرهنگ پیشگیری است.»
مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایا در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره ارتباط این موضوع با پدافند غیرعامل توضیح داد: «پدافند غیرعامل بر کاهش آسیبپذیری بدون استفاده از سلاح استوار است. به جای واکنش صرف پس از بحران، باید شرایطی ایجاد کنیم که خسارت به حداقل برسد. این رویکرد شامل پراکندهسازی مراکز حساس، مقاومسازی تأسیسات حیاتی، ایجاد مسیرهای جایگزین، حفاظت از اطلاعات و زیرساختها، آموزش عمومی و طراحی شهری و صنعتی مبتنی بر تابآوری است. همانطور که مورچهها تنها واکنش نشان نمیدهند بلکه پیشگیری و ذخیرهسازی میکنند، روح پدافند غیرعامل نیز بر آمادگی پیشینی تأکید دارد.»
وی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود تجربههای متعدد، همچنان آمادگی در بسیاری از جوامع جدی گرفته نمیشود، خاطرنشان کرد: «انسانها معمولاً خطر را زمانی جدی میگیرند که به آن نزدیک شده باشند. بحران در ذهن بسیاری از مردم دور به نظر میرسد تا زمانی که ناگهان به واقعیت تبدیل شود. این یکی از خطاهای رایج در مدیریت بحران است. آمادگی زمانی ارزشمند است که هنوز اتفاقی نیفتاده باشد.»
دکتر استاد تقیزاده در جمعبندی پیام این موضوع تأکید کرد: «هر جامعهای که مانند مورچهها از امروز برای فردا آماده نشود، در روزهای سخت هزینه سنگینتری خواهد پرداخت.»
وی در پایان با توصیه به شهروندان افزود: «آمادگی نباید یک کار اضافی تلقی شود؛ بلکه بخشی از سبک زندگی مسئولانه است. با آگاهی، آموزش و رعایت اصول پدافند غیرعامل میتوان تابآوری فردی و اجتماعی را افزایش داد.»
ارسال نظر