به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر جواد رفیع‌ نژاد، رئیس دانشکده بهداشت و رئیس کمیته امور اقتصادی و ارتقای اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسکانیوز از طراحی «اعتلا کارت» به‌عنوان کارت رفاهی یکپارچه ویژه اعضای هیئت علمی خبر داد. 

تشکیل کمیته‌های اقتصادی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

دکتر رفیع‌نژاد با اشاره به تدوین اسناد راهبردی در معاونت آموزشی وزارت بهداشت، گفت: یکی از این اسناد، «سند جامع اقتصاد و ارتقای اقتصاد» است که ذیل آن کمیته‌هایی برای پیگیری مسائل اقتصادی و رفاهی اعضای هیئت علمی شکل گرفته است.

وی افزود: در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز پیشنهاد شده است کمیته‌های متناظر با حکم رئیس دانشگاه تشکیل شوند. در ترکیب این کمیته‌ها، معاون آموزشی به‌عنوان رئیس، معاون اجرایی به‌عنوان دبیر، مسئولان مالی و رفاهی و همچنین نمایندگانی از اعضای هیئت علمی علوم پایه و بالینی حضور خواهند داشت تا سیاست‌های وزارتخانه در سطح دانشگاه‌ها اجرایی شود.

«اعتلا کارت»؛ کارت رفاهی یکپارچه برای اساتید

رئیس کمیته امور اقتصادی و ارتقای اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت از طراحی کارت رفاهی یکپارچه با عنوان «اعتلا کارت» خبر داد و گفت: این کارت با همکاری صندوق رفاه دانشجویی در دست طراحی است و هدف آن ارائه خدمات رفاهی منسجم به اعضای هیئت علمی است.

به گفته وی، خدماتی مانند مسکن، وام، بیمه درمان، بیمه سلامت، حمایت از چاپ مقالات و سایر نیازهای رفاهی اعضای هیئت علمی می‌تواند از طریق این کارت سامان‌دهی و ارائه شود.

ضرورت اجرای پروژه‌های زودبازده و مشارکتی

دکتر رفیع‌نژاد با تأکید بر ضرورت بازسازی اعتماد اجتماعی، اظهار کرد: باید چند پروژه زودبازده تعریف شود تا اعضای هیئت علمی بتوانند در آن مشارکت کنند و از منافع آن بهره‌مند شوند. این پروژه‌ها باید دو ویژگی داشته باشند؛ هم مسئله‌ای از جامعه را حل کنند و هم با حوزه تخصصی اساتید مرتبط باشند.

وی با اشاره به ظرفیت بالای اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت گفت: در حال حاضر حدود ۲۶ هزار و ۵۰۰ عضو هیئت علمی در وزارت بهداشت فعالیت دارند که نیمی از آن‌ها در علوم پایه و نیمی در حوزه‌های بالینی هستند. اگر این ظرفیت علمی در مسیر فناوری، تولید محصول و شرکت‌های دانش‌بنیان هدایت شود، می‌تواند به ثروت‌آفرینی و رفع نیازهای کشور منجر شود.

خروج از وابستگی به منابع دولتی

رئیس دانشکده بهداشت با بیان اینکه حل مشکلات اقتصادی اساتید تنها با اتکا به بودجه‌های دولتی امکان‌پذیر نیست، تصریح کرد: به باور من، باید دستمان را از جیب دولت بیرون بیاوریم و به سمت درآمدزایی مبتنی بر دانش حرکت کنیم. نقش دولت باید ایجاد بستر و تسهیل‌گری باشد، نه صرفاً پرداخت مستقیم منابع مالی.

وی افزود: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و وزارت علوم می‌توانند با فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم، مسیر تبدیل دانش به فناوری و محصول را هموار کنند.

توانمندسازی اساتید در حوزه‌های نوین

دکتر رفیع‌نژاد در بخش دیگری از این گفت‌وگو به موضوع توانمندسازی اعضای هیئت علمی اشاره کرد و گفت: دانشگاه‌ها همواره محل یادگیری و آموزش هستند و در سال‌های اخیر کارگاه‌های متعددی در زمینه علوم نوین، از جمله هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال، برای اعضای هیئت علمی برگزار شده است.

وی تأکید کرد: اگر دانشگاه‌ها بخواهند همگام با تحولات جهانی حرکت کنند، آموزش و توانمندسازی مداوم اساتید امری ضروری است.

ارزش‌گذاری اجتماعی؛ فراتر از مسائل مالی

رئیس کمیته امور اقتصادی و ارتقای اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت با بیان اینکه مشکلات اعضای هیئت علمی صرفاً مالی نیست، گفت: بخش مهمی از مسئله، به ارزش‌گذاری اجتماعی و مشارکت دادن اساتید در تصمیم‌سازی‌ها بازمی‌گردد.

وی افزود: اعضای هیئت علمی باید در تصمیمات کلان و سیاست‌گذاری‌ها نقش مؤثر داشته باشند. در بسیاری از کشورها، تصمیمات مهم بر پایه نظر اندیشکده‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز علمی اتخاذ می‌شود و ما نیز باید از این ظرفیت بیشتر استفاده کنیم.

ارزیابی عملکرد اعضای هیئت علمی در سامانه «شعاع»

دکتر رفیع‌نژاد با اشاره به سازوکار ارزیابی اعضای هیئت علمی در وزارت بهداشت گفت: در این وزارتخانه سامانه‌ای با عنوان «شعاع» وجود دارد که اعضای هیئت علمی عملکرد خود را در آن ثبت می‌کنند و ارزیابی‌ها بر اساس شاخص‌هایی مانند آموزش، پژوهش، تألیف کتاب، تولید فناوری و تولید ثروت انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه نظام ارزیابی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که عدالت بیشتری را برقرار کند، افزود: در موضوع افزایش حقوق عملکردی، باید به وضعیت اعضای جوان‌تر هیئت علمی، به‌ویژه مربیان و استادیاران، توجه ویژه شود؛ زیرا این گروه‌ها معمولاً کمترین دریافتی را دارند.

بازنگری در نظام مقاله‌محور ارتقای اعضای هیئت علمی

رئیس دانشکده بهداشت با نقد نگاه صرفاً کمی به تولید مقاله گفت: در دوره جدید، رویکرد وزارت بهداشت به سمت پژوهش‌های محصول‌محور و مبتنی بر نیازهای جامعه در حال حرکت است.

وی افزود: ما باید اساتید و دانشجویان را به سمت شناسایی مسائل واقعی جامعه و ارائه راه‌حل‌های علمی برای آن‌ها هدایت کنیم. پژوهشی ارزشمند است که بتواند مشکلی از مردم حل کند یا به تولید محصول و فناوری منجر شود.

دکتر رفیع‌نژاد با اشاره به اینکه بخشی از پایان‌نامه‌ها به این سمت حرکت کرده‌اند، گفت: حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد پایان‌نامه‌ها در مسیر محصول‌محوری و حل مسئله قرار گرفته‌اند، اما هنوز نیاز به توسعه و اصلاح جدی وجود دارد.

«علم خود را ارزان‌تر از نفت می‌فروشیم»

وی با انتقاد از چرخه فعلی برخی پژوهش‌ها اظهار کرد: گاهی علم خود را ارزان‌تر از نفت می‌فروشیم. برای انجام یک پژوهش هزینه و زمان زیادی صرف می‌شود، اما نتیجه آن فقط در یک مجله خارجی منتشر می‌شود و دیگران از دستاوردهای تحقیقاتی ما محصول تولید می‌کنند، در حالی که نیازهای کشور خودمان برطرف نشده است.

رئیس کمیته امور اقتصادی و ارتقای اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت تأکید کرد: سیاست‌گذاران پژوهشی باید حمایت‌ها را به سمت تحقیقات کاربردی، محصول‌محور و مسئله‌محور هدایت کنند. در چنین شرایطی، تولید مقاله نیز به‌صورت طبیعی اتفاق خواهد افتاد.

ظرفیت بالای دانشگاه علوم پزشکی تهران در تولید علم

دکتر رفیع‌نژاد در بخش دیگری از این گفت‌وگو به وضعیت تولید مقاله در دانشگاه‌های علوم پزشکی اشاره کرد و گفت: میانگین تولید مقاله در دانشگاه‌های مختلف متفاوت است. برای نمونه، میانگین تولید مقاله در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران حدود ۷ تا ۸ مقاله به ازای هر عضو هیئت علمی در سال است، در حالی که میانگین کل کشور حدود یک مقاله به ازای هر عضو هیئت علمی است.

وی افزود: دانشکده بهداشت با وجود آنکه حدود ۷ درصد اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران را در اختیار دارد، سهم قابل توجهی در تولید علمی این دانشگاه ایفا می‌کند.

مهاجرت نخبگان؛ موضوعی چندعاملی

رئیس دانشکده بهداشت در پایان با اشاره به مسئله مهاجرت پژوهشگران و اعضای هیئت علمی گفت: مهاجرت نخبگان دلایل مختلفی دارد و نباید آن را فقط به مسائل اقتصادی محدود کرد. موضوعاتی مانند امکان رشد علمی، شرایط کاری، مسائل فردی و اجتماعی نیز در این زمینه اثرگذار هستند.

وی تأکید کرد: باید شرایطی فراهم شود تا نخبگان علمی کشور امکان ماندن، فعالیت و اثرگذاری داشته باشند و حتی از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور نیز برای آموزش، پژوهش و برگزاری کارگاه‌های علمی استفاده شود.

دکتر رفیع‌نژاد در پایان خاطرنشان کرد: ایران از نظر علمی ظرفیت‌های ارزشمندی دارد و اگر بسترهای لازم فراهم شود، می‌توان از توان اعضای هیئت علمی برای توسعه کشور، ارتقای نظام سلامت و حل مسائل جامعه بهره‌برداری مؤثرتری داشت.