به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، فلج اطفال یا پولیومیلیت، بیماری عفونی ناشی از پولیوویروس است که می‌تواند به فلج دائمی منجر شود. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر برنامه جهانی ریشه‌کنی پولیو، تداوم انتقال ویروس وحشی در برخی مناطق جهان و احتمال ورود ویروس از طریق جابه‌جایی جمعیت، ضرورت حفظ نظام مراقبت حساس و توانمندی‌های تشخیصی را همچنان برجسته می‌کند.

آزمایشگاه ملی تشخیص پولیو (فلج اطفال)؛ شش دهه تجربه در خدمت سلامت عمومی

آزمایشگاه ملی تشخیص پولیو (فلج اطفال) ایران در سال ۱۳۴۵ تأسیس شد و در سال ۱۳۷۴ به شبکه جهانی آزمایشگاه‌های پولیو سازمان جهانی بهداشت (WHO) پیوست. این آزمایشگاه در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران مستقر است و وظایف تخصصی آن شامل بررسی نمونه‌های مشکوک، جداسازی و شناسایی پولیوویروس و انجام بررسی‌های مولکولی و ژنتیکی است.

حضور در شبکه جهانی آزمایشگاه‌های پولیو، مستلزم رعایت استانداردهای بین‌المللی، اجرای برنامه‌های کنترل کیفیت و ارزیابی‌های دوره‌ای است. تداوم فعالیت این مرکز در چارچوب استانداردهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، پشتوانه‌ای مهم برای اطمینان از کیفیت نتایج آزمایشگاهی و پشتیبانی علمی از برنامه ملی مراقبت فلج اطفال محسوب می‌شود.

توسعه فناوری‌های تشخیصی و تعیین توالی ژنومی

یکی از دستاوردهای مهم آزمایشگاه ملی تشخیص پولیو (فلج اطفال) ایران، تقویت ظرفیت‌های تشخیص مولکولی و بررسی ژنتیکی ویروس است. تعیین توالی ژنومی، علاوه بر کمک به شناسایی دقیق سویه‌های ویروسی، امکان بررسی ارتباط ژنتیکی ویروس‌ها، ردیابی منشأ احتمالی ورود آنها و تحلیل مسیرهای انتقال را فراهم می‌کند.

پایش محیطی؛ گامی مهم در شناسایی زودهنگام ویروس

پایش محیطی فاضلاب یکی از ابزارهای مهم برنامه جهانی ریشه‌کنی پولیو است. این روش امکان شناسایی ویروس در گردش را حتی در نبود موارد بالینی فلج اطفال فراهم می‌کند و به‌ویژه در مناطق پرخطر و نواحی مرزی اهمیت دارد.

حفظ دستاورد ملی؛ مراقبت مستمر، تشخیص دقیق

ایران از سال ۲۰۰۱ تاکنون مورد تأییدشده فلج اطفال ناشی از پولیوویروس وحشی نداشته است. با این حال، شناسایی ویروس وحشی وارداتی در نمونه‌های محیطی نشان می‌دهد که حفظ این دستاورد نیازمند تداوم مراقبت و آمادگی آزمایشگاهی است.

آزمایشگاه ملی تشخیص پولیو (فلج اطفال) ایران با بررسی نمونه‌های ارسالی از موارد مشکوک به فلج شل حاد و مشارکت در پایش محیطی، اطلاعات ضروری برای ارزیابی وضعیت ویروس در کشور را فراهم می‌کند. نتایج حاصل از این بررسی‌ها به متخصصان و مسئولان نظام سلامت کمک می‌کند تا خطر انتقال ویروس را ارزیابی کرده و در صورت لزوم، اقدامات کنترلی و واکسیناسیون هدفمند را برنامه‌ریزی کنند.

افق پیش‌رو؛ پیوند پژوهش، فناوری و همکاری بین‌المللی

تداوم موفقیت برنامه ریشه‌کنی پولیو به توسعه فناوری‌های تشخیصی، ارتقای روش‌های مولکولی، گسترش پایش محیطی، حفظ کیفیت آزمایشگاهی و تربیت نیروی انسانی متخصص وابسته است. همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و شبکه جهانی آزمایشگاه‌های پولیو نیز در تقویت این ظرفیت‌ها نقش مهمی دارد.

روز جهانی پولیو یادآور آن است که ریشه‌کنی فلج اطفال تنها با واکسیناسیون محقق نمی‌شود؛ بلکه به مراقبت مستمر، تشخیص آزمایشگاهی دقیق، تحلیل ژنتیکی و همکاری بین‌المللی نیاز دارد. آزمایشگاه ملی تشخیص پولیو (فلج اطفال) ایران، با بیش از شش دهه تجربه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی و فناوری‌های نوین، سهمی مهم در حفظ دستاوردهای ملی و پشتیبانی از تلاش جهانی برای دستیابی به آینده‌ای عاری از فلج اطفال ایفا می‌کند.

گروه ویروس شناسی پزشکی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران این روز را به تمام مدافعات سلامت از جمله اساتید و همکاران پرتلاش و میهن دوست مشغول به خدمت در آزمایشگاه ملی تشخیص فلج اطفال ایران تبریک گفته و قدردانی خود را از تمام زحمات این عزیزان در عاری نگهداشتن فرزندان این مرز و بوم از ویروس فلج اطفال را ابراز میدارد.