مداخلات روانشناختی در شرایط بحران و اضطراب شدید
در شرایط بحران، پرهیز از بمباران اطلاعاتی، فاصلهگیری از خود درگیر و ذهن مشفق، کلید سلامت روان هستند
در روزهای دشوار ناشی از تنشهای جنگی، روان و احساسات جمعی بیش از هر زمان دیگری تحت فشار قرار میگیرد. دکتر یاسر تعدادی، عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت و متخصص حوزه سلامت روان، در گفتوگو با روابط عمومی دانشکده، بر اهمیت کنترل جریان اطلاعات، استفاده از تکنیک روانیِ «فاصلهگیری از خود درگیر» و «شفقت»، و ایجاد تفسیری مثبت از شرایط تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر یاسر تعدادی، عضو هیأت علمی این دانشکده و متخصص حوزه سلامت روان، در گفتوگویی تلفنی با روابط عمومی دانشکده با اشاره به تأثیر گستردهی بمباران اطلاعاتی بر سلامت روان جامعه گفت: «در این شرایط، انبوه دادهها و پیامها در شبکههای اجتماعی میتواند ذهن افراد را آشفته کرده و اضطراب عمومی را افزایش دهد. توصیه میکنم افراد تا حد امکان از بمباران اطلاعاتی فاصله بگیرند و پیامهای ارتباطی در کانالهای اطلاعرسانی به شکل کوتاه، هدفمند و کدگذاریشده طراحی شوند تا مخاطبان بدون درگیری ذهنی اضافی به اطلاعات ضروری دسترسی داشته باشند.»
وی در ادامه خاطرنشان کرد که یکی از مؤثرترین راهکارها برای حفظ تعادل روانی در موقعیتهای بحرانی، استفاده از تکنیک «فاصلهگیری از خودِ درگیر» (Distancing from engaged self) است و توضیح داد: «در شرایط بحرانی، فرد دچار آشفتگی ذهنی و ناتوانی در پردازش درست هیجانات میشود. در این موقعیت بهتر است فرد به جای غرق شدن در احساسات و اخبار، از بیرون به خود و موقعیت نگاه کند و ببیند "خودِ درگیر" چگونه تحت فشار قرار گرفته است. این نوع فاصلهگیری به تصمیمگیری منطقیتر و واکنشهای آرامتر کمک میکند.»
دکتر تعدادی سپس بر کاربرد تکنیک شفقت (Compassion) تأکید کرد و آن را شامل سه بُعد «شفقت به خود، شفقت به دیگران، و شفقت به ذهن» دانست. او اظهار داشت: «همانطور که هنگام برگزاری میهمانی بهترین پذیرایی را برای مهمان انجام میدهیم (شفقت به دیگران)، باید نسبت به خود نیز همین مهربانی را به کار بریم. انجام فعالیتهای روزمره و حفظ روتین زندگی، نقش مهمی در حفظ ثبات روان دارد؛ زیرا با فراموشی روتین، ذهن درگیر مسائل پراکنده میشود و آشفتگی افزایش مییابد. ذهن مشفق، مهمترین بُعد این رویکرد است، زیرا نگاه مهربانانه به خود، نقد درونی را کاهش داده و پایهای برای تابآوری روانی فرد و جمع ایجاد میکند.»
وی با اشاره به نقش تفسیر شناختی مثبت در بهبود سلامت روان افزود: «باید تفسیرهای منفی از رویدادها را به تفسیرهای مثبت تبدیل کنیم. هنگامی که ذهن بتواند روایت تازهای از واقعیت بسازد، آرامش، امید و قدرت عمل بازمیگردد. به خاطر داشته باشیم که بسیاری از علائم فیزیولوژیک برای بقای بهتر ماست. مثلاً وقتی تپش قلب زیاد میشود، به جای اینکه آن را نشانه بیماری بدانیم، بهتر است درک کنیم که بدن در حالت استرس قرار دارد و قلب برای رساندن اکسیژن و خون بیشتر به اندامها تلاش میکند.»
در ادامه این گفتوگو، دکتر تعدادی به دو کلیدواژهی «تار» و «راز» اشاره کرد. به گفتهی وی، «تار» مخفف تفکر، احساس و رفتار است و «راز» بیانگر سلامت روانی، اجتماعی و زیستی. او توضیح داد:
«سلامت زیستی شامل خواب کافی، تغذیه متناسب و فعالیت بدنی منظم است؛ سلامت اجتماعی یعنی حمایت طلبیدن و ایجاد روابط صمیمانهتر با دیگران؛ و سلامت روانی نیز به تنظیم تفکر، احساس و رفتار در شرایط دشوار بازمیگردد.»
او در پایان ضمن تأکید بر نقش دانشگاهها و نهادهای علمی در ارتقای آرامش اجتماعی گفت: «دانشکدههای بهداشت میتوانند محور ارتباط علمی معتبر در شرایط بحرانی باشند و پیامهای مرتبط با سلامت روان را به زبانی ساده، علمی و قابل اعتماد در اختیار جامعه قرار دهند.»
ارسال نظر